تلسكوپ پلانك كائنات را به تصوير كشيد

اينجا همان محل خارق العاده اي است كه ما در آن زندگي مي كنيم: كيهان.
تصوير فوق اولين تصوير كاملي است كه از تلسكوپ اروپايي پلانك فرستاده شده است. اين تلسكوپ سال گذشته براي تحقيق درباره "قديمي ترين نور" در كيهان به فضا فرستاده شد.
كمي بيشتر از شش ماه طول كشيد تا اين تلسكوپ ششصد ميليون يورويي، اين نقشه از عالم هستي را تهيه كند.
در اين تصوير آنچه كه در ماوراي زمين بر اثر تابش نور با طول موج هاي خيلي بلند مرئي شده، نمايش داده مي شود. اين طول موج ها بلندتر از آني هستند كه با چشم انسان قابل مشاهده باشد.
كليك براي ديدن تفاوت تصوير اين تلسكوپ با آنچه كه با چشم انسان ديده مي شود اينجا را كليك كنيد
محققان مي گويند اطلاعاتي كه از اين طريق به دست آمده از اين جهت قابل توجه است كه به آنها كمك مي كند تا بفهمند كيهان چطور به شكلي كه الان ديده مي شود تبديل شده است.
در مركز صفحه بخش هايي از كهكشان راه شيري ديده مي شود.
خط سفيد كشيده اي كه به طور افقي در مركز عكس قرار دارد، حلقه اصلي اين كهكشان است كه خورشيد و زمين در آن قرار گرفته است.
در حال ساخته شدن
اينجا همان جايي است كه بيشتر ستاره ها در راه شيري به وجود مي آيند اما چون اين تصوير انعكاس تابش نور با طول موج خيلي بلند را نمايش مي دهد، ستاره ها در آن ديده نمي شود.
در عوض، آنچه كه ما ميبينيم مقدار زياد گرد و غبار و گاز است كه به تشكيل ستاره ها منجر مي شود.
به طور مشخصي مي توان در اين عكس جريان هايي از غبار سرد را ديد كه هزاران سال نوري بالاتر و پايين تر از سطح كهكشاني قرار گرفته اند.
پروفسور اندرو جف، يكي از اعضاي پروژه پلانك از كالج سلطنتي لندن مي گويد: " آنچه كه در تصوير مي بيند ساختار كهكشان ما در فرم گاز و غبار است. اين تصوير به ما درباره آنچه كه در همسايگي خورشيد رخ مي دهد اطلاعات زيادي مي دهد. در اين تصوير ما با مقايسه كهكشان ها با يكديگر مي فهميم كه يك كهكشان چطور ساخته مي شود."
اما اگر دانشمندان بخواهند تصوير واضحي مثل آنچه كه در وسط صفحه است داشته باشند، بايد بخش هاي سرخابي و زردي كه در بالا و پايين تصوير ديده مي شود را تميز كنند.
اين بخش ها تشعشع "ميكرو ويو پس زمينه كهكشاني" يا CMB است. به CMB "اولين نور" هم گفته مي شود. پس از "انفجار بزرگ"، وقتي كيهان به اندازه اي خنك شد كه اتم هاي هيدروژن تشكيل شود، اين نور توانست در كيهان حركت كند.
دانشمندان مي گويند پيش از اين اتفاق، كيهان آنقدر گرم بود كه ماده و تشعشع با يكديگر در هم آميخته بود و كيهان از فضايي كدر تشكيل مي شد.
ردياب هاي بسيار سرد
محققان اكنون مي توانند اين تغيير دما را رديابي كنند. اين اطلاعات مي تواند به آنها كمك كند تا ساختار كيهان در زمان تشكيل آن را ببينند و نقشه اي از آنچه كه بعد از آن رخ داد تهيه كنند.
يكي از ماموريت هاي تلسكوپ پلانك اين است تا شواهدي از پديده "تورم" به دست آورد. اين همان پديده اي است كه كيهان شناسان معتقدند در لحظات اوليه تشكيل كائنات رخ داده و در آن كيهان با سرعتي بيشتر از سرعت نور گسترش پيدا كرده است.
تئوري هايي وجود دارد كه براساس آن اين لحظات در CMB ثبت شده است و با ردياب هايي كه به اندازه كافي حساس باشند مي شود اين اطلاعات را دريافت كرد.
تلسكوپ پلانك به ابزاري براي اين كار مجهز شده است. برخي از ردياب هاي اين تلسكوپ مي تواند در دماي ۲۷۳.۰۵ درجه زير صفر كار كند. اين دما تنها يك دهم درجه از دماي صفر مطلق گرم تر است.
در حال حاضر تلسكوپ پلانك در حال تهيه نسخه ديگري از نقشه كائنات است. قرار است تا چهار نسخه از اين نقشه تهيه شود.
پروفسور جاف مي گويد: " ما مي دانيم كه هر چه اطلاعات ما بيشتر و بهتر شود در نهايت به جايي مي رسيم كه محدوديت هاي ابزار ما مشخص مي شود."
او ادامه مي دهد: " ما هر چقدر تلسكوپ پلانك را بيشتر در فضا نگه داريم، بيشتر درباره ابزارهايمان خواهيم دانست و در نتيجه بهتر مي توانيم آلودگي هايي را كه در اين تصاوير ثبت مي شود پاك كنيم. آلودگي هايي كه به خاطر روش كار ابزار ثبت در تصاوير ايجاد مي شود."
زمان براي تحقيقات
تيم تحقيقاتي كه در اين پروژه فعاليت مي كند براي تحليل اطلاعات دريافتي به زمان نياز دارد. انتظار مي رود اولين سري از تصاوير آماده شده CMB و مقاله اي علمي در اين باره در سال ۲۰۱۲ منتشر شود.
اگر چه علاقه به اطلاعات ارسالي از تلسكوپ پلانك در حدي است كه يكي دو گروه با استفاده از تصاويري كه به رسانه ها داده شده است، تفسير هايي را ارائه كرده اند.
اما دكتر جن تابر يكي از دانشمندان عضو پروژه پلانك در آژانس فضانوردي اروپا مي گويد اين تفسير ها بي فايده است.
او مي گويد: " بدون شك CMB در اين تصوير قابل مشاهده است اما در رنگ هاي آن دستكاري شده و نمي شود بر مبناي آن كار علمي كرد. به علاوه ما براي كوچك كردن حجم عكس وضوح آنرا كم كرده ايم."
پلانك مهمترين پروژه آژانس فضايي اروپا است كه در ماه مه سال ۲۰۰۹ به فضا پرتاب شد و در فاصله يك ميليون كيلومتري زمين كار مي كند.
دو ابزار ثبت در اين تلسكوپ وجود دارد كه آسمان را در نه باند فركانسي مختلف رصد مي كند.
جاناتان آموس - خبرنگار علمي بي بي سي