هديه تهراني

با وجود آنكه در يكي دو سال اخير به شكل عجيبي قصد دارد وجوه ستارگي را از شخصيت بازيگري اش كم يا حذف كند اما همچنان مهمترين و تضمين شده ترين ستاره زن سينماي ايران است. با همه ويژگي هاي اين نوع ستاره ها در سراسر دنيا كه كمترين تعداد فيلم كم فروش را در كارنامه دارد و حضورش در هر فيلمي تضمين كننده حداقلي از فروش براي آن فيلم است. تلاش او در چند سال اخير براي تجربه بخش هاي ديگر فعاليت سينمايي هرچند با انتقاد آن طيف از علاقه مندانش روبه رو شد كه اعتقاد داشتند وجود تهراني بازيگر در همان قامت هميشگي به سود كليت سينماي ايران است اما بيش از همه تاكيدكننده علايق وسيع هنرمندانه او بود. همانطور كه تلاش هايش در شكستن كليشه زن سرد صورت سنگي با حضور در نقش هايي متفاوت تا حدود زيادي به بار نشست.

دست هاي آلوده (سيروس الوند)، شوكران (بهروز افخمي)، پارتي (سامان مقدم)، دنيا (منوچهر مصيري)، دختر ايروني (محمد حسين لطيفي) و چهارشنبه سوري (اصغر فرهادي) ازجمله پرفروش ترين فيلم هاي تهراني محسوب مي شوند كه در ميان آنها شوكران و چهارشنبه سوري در كنار استقبال تماشاگران با همراهي و موافقت منتقدان نيز روبه رو شدند. اگر از فيلم ناموفق زمانه (حميدرضا صلاحمند) بگذريم، با تقريب قابل توجهي بقيه فيلم هاي تهراني از حداقل فروش برخوردار بوده اند و اين ناشي از جايگاه و اعتبار او نزد تماشاگران سينماي ايران است.هديه تهراني در اين سال ها بيشتر گرايش به سمت سينماي نخبه پسند و متفاوت پيدا كرده است و با حضوري فراتر از يك بازيگر در توليد يك فيلم، عملاً به رشته هاي ديگري غير از بازيگري علاقه نشان داده است. غير از همكاري اش با بهمن قبادي در فيلم جديدش «نيوه مانگ» به همين شكل با عباس كيارستمي نيز در فيلم كوتاهش با نام «گريه» تجربه هايي فراتر از بازيگري صرف كسب كرد.او هم اكنون مشغول بازي در قسمت هاي باقيمانده فيلم فرزند صبح (بهروز افخمي) است و چندي پيش نيز بازي در فيلم نسل جادويي (ايرج كريمي) را كه در آن هم در توليدش نقش مهمي داشت، به پايان برد. از هديه تهراني فيلم شبانه (كيوان علي محمدي و اميد بنكدار) آماده نمايش است و احتمالاً در جشنواره فجر نيز با فيلم نسل جادويي حضور خواهد داشت.

محمدرضا گلزار

گران قيمت ترين بازيگر مرد حال حاضر سينماي ايران به رغم آنكه هنوز نتوانسته تاييد نسبي منتقدان را به دست آورد اما نسبت به نخستين سال هاي حضورش در سينما تفاوت هاي محسوسي در نوع بازي اش به وجود آمده است. گلزار را بايد جزء طيف بازيگراني قرار داد كه در معروف شدنشان عوامل حاشيه يي چون چهره و فيزيك ظاهري و فعاليت هاي غيرسينمايي نقش داشتند. حاشيه هاي فراوان و شايعه هاي انبوه پيرامونش به عنوان روند معمول بروز يك ستاره درباره او نيز وجود داشته و البته همين عوامل به حفظ جايگاهش كمك كرده است. ركوردشكني آتش بس (تهمينه ميلاني) باعث شد تا عملاً گلزار به پرخواستارترين بازيگر مرد سينماي ايران تبديل شود هرچند كه پاسخ منفي اش به انبوه پيشنهادهاي بعد از آن نشان از يك تغيير رويه در فعاليتش دارد. البته درباره دلايل اين اقدام شايعات مختلفي مانند درخواست هاي مالي بالا نيز شنيده مي شود. او در چند روز آينده با فيلم تله (سيروس الوند) به سينماها مي آيد و آن زمان راحت تر مي توان درباره جايگاه و موقعيت فعلي اش صحبت كرد. گلزار قرار است در فيلم جديد علي مصفا بازي كند.

امين حيايي

از معدود ستارگان سينماي ايران كه محبوبيتش نزد دست اندركاران سينما به اندازه تماشاگرانش است. شخصيت بازيگري حيايي با نوعي سرخوشي و راحتي مقابل دوربين شكل گرفته كه بيش از همه واجد ويژگي «شيريني» است. به رغم پركاري اش، تقريباً تمام فيلم هايش پرفروش بوده اند. حيايي از نظر پرفروش شدن آثارش به نوعي ركورددار است. فيلم هاي او در سه سال اخير همواره در ميان سه فيلم اول جدول فروش ساليانه قرار داشته اند. كما (آرش معيريان) در سال 83، شارلاتان (آرش معيريان) و زن زيادي (تهمينه ميلاني) در سال 84 و شام عروسي (ابراهيم وحيدزاده) در سال جاري از جمله پرفروش ترين فيلم هاي حيايي بوده اند. طيف فيلمسازاني كه حيايي با آنها همكاري كرده تنوع عجيبي دارد و جالب اينجاست كه به شيوه خاصش از عهده نقش آفريني تمام اين نقش ها در شيوه هاي مختلف برآمده است. پركاري حيايي در چند سال اخير تا حدودي يادآور فعاليت هاي چشمگير بازيگران محبوب پيش از انقلاب بود. از حيايي تا چند روز پيش چه كسي امير را كشت؟ (مهدي كرم پور) بر پرده بود و با تله (سيروس الوند) نيز مجدداً به سينماها خواهد آمد. او هم اكنون مشغول بازي در سريال پرهزينه و عظيم «كلاه پهلوي» به كارگرداني ضياءالدين دري است.

مهناز افشار

محبوب ترين ستاره زن فعلي سينماي ايران بعد از هديه تهراني است. به رغم آنكه تا پيش از سالاد فصل (فريدون جيراني) انبوه فيلم هاي تجاري و سطح پايين در كارنامه اش سنگيني مي كرد اما همين موضوع باعث آشنايي تماشاگر با او و قبولش شد. بعد از تاييد سالاد فصل توانست اعتماد بخش نخبه تر سينما را هم جلب كند كه حاصلش بازي در فيلم هايي چون آتش بس (تهمينه ميلاني) و رئيس (مسعود كيميايي) بود كه به ويژه پرفروش شدن آتش بس باعث تثبيت زوج گلزار - افشار شد. اين زوج با موفقيت چشمگير «كما» شكل گرفت و حالا با آتش بس تبديل به رويايي ترين تركيب بازيگري سينماي ايران براي تهيه كنندگان شده است. به نظر مي رسد با روندي كه افشار در جلب توجه توامان تماشاگران و دست اندركاران در پيش گرفته است بايد او را جزء مهمترين بازيگران آينده سينماي ايران دانست كه احتمالاً به سمت تجربه گرايي هاي بيشتر و نقش هاي متفاوت تر نيز معطوف خواهد شد. جالب اينجاست كه درباره افشار وجوه خاص ناظر بر ويژگي هاي ظاهري و فيزيكي او به تدريج در حال فراموشي است و پذيرش او به عنوان يك بازيگر توانا و با استعداد محرز است.

تله (سيروس الوند) و محاكمه (ايرج قادري) از جمله فيلم هاي آينده افشار است كه به زودي در سينماها به نمايش درخواهند آمد.

بهرام رادان

نمونه يي ترين بازيگر جوان سينماي ايران در گرايش به سمت سينماي متفاوت و تجربه گراست كه البته در اين راه جايگاه ستاره گونش را تا حدود قابل توجهي از دست داده است . اما نمي توان به تمامي او را بازيگري معمولي دانست و دليل آن هم پركاري مداومش است. ريسك بالاي رادان در پذيرش نقش هايي به يك سره متفاوت قابل تقدير و عجيب است. ادامه اين گرايش باعث شده است تعداد فيلم هاي متفاوت رادان در مقايسه با آثار تجاري بسيار بيشتر باشد. گاوخوني (بهروز افخمي)، گيلانه (رخشان بي اعتماد و محسن عبدالوهاب)، حكم و سربازهاي جمعه (مسعود كيميايي) و تقاطع (ابوالحسن داوودي) از جمله اين فيلم هاست كه سنتوري (داريوش مهرجويي) و خون بازي (رخشان بني اعتماد) ادامه دهنده اين ليست هستند. روند كم فروشي چند فيلم اخير رادان باعث شده جايگاهش در مقايسه با رقيبانش پايين تر بيايد.

پرويز پرستويي

مهمترين نماينده نسل بازيگران ميانسال سينماي ايران در جمع ستارگان است. او در اين قامت به جايگاه پولساز ترين بازيگران نيز نزديك شده و حالا حضورش در هر فيلمي تضمين كننده حداقل فروش براي آن است. شخصيت بازيگري پرستويي در اين سال ها به نوعي وجاهت و وقار رسيده كه باعث شده اعتباري دو چندان نزد تماشاگر جدي تر سينما كسب كند. ضمن اينكه او در كنار چند بازيگر ديگر گزينه محبوب خانواده ها و تماشاگران ميانسال سينماست. تعداد فيلم هاي پرفروش در كارنامه پرستويي قابل توجه است كه از جمله آنها مي توان به آژانس شيشه يي (ابراهيم حاتمي كيا)، مرد عوضي (محمدرضا هنرمند) و مارمولك (كمال تبريزي) اشاره كرد. به نام پدر (ابراهيم حاتمي كيا) آخرين فيلم پرستويي بر پرده بود كه اتفاقاً به واسطه حضور او فروش معقولي داشت. او هم اكنون مشغول بازي در فيلم جديد مازيار ميري با نام پاداش سكوت است.

نيكي كريمي

حفظ جايگاه نيكي كريمي به رغم تجربه هاي متفاوت و حضورش به عنوان كارگردان در ميان طيف بازيگران پولساز سينماي ايران قابل توجه است. اين موضوع بيش از همه به روند معقول و هوشمند كريمي در انتخاب مسير و تدوين برنامه ريزي بلندمدتش

باز مي گردد. اين موضوع وقتي با جايگاه و موقعيت فعلي ابوالفضل پورعرب به عنوان همراه مرد كريمي مقايسه مي شود، بيش از پيش ثابت مي شود. كريمي را بايد قديمي ترين ستاره بازمانده از نسل بازيگران جوان تازه وارد به سينماي ايران در اوايل دهه 70 دانست.گرايش كريمي در چند سال اخير به سمت كارگرداني و همكاري او با نخبه ترين فيلمساز سينماي ايران عباس كيارستمي به رغم پيش بيني هاي قبلي منجر به حاشيه رفتن موقعيت بازيگري او نشد . هر چند درباره ميزان استقبال منتقدان از ساخته هاي كريمي نمي توان چندان اميدوارانه صحبت كرد اما در مجموع فيلمسازي كريمي نيز ناموفق نبوده است.

محمدرضا فروتن

فروتن در چند سال اخير روند عجيبي را در كارنامه بازيگري اش طي كرده و در مقاطعي آشكار از قامت ستاره خارج شده است. اما پرفروش شدن و موفقيت فيلم هايي چون بازنده (قاسم جعفري) و مجردها (اصغر هاشمي) باعث شد مجدداً به عنوان يك ستاره پذيرفته شود. وجوه معترضانه شخصيت بازيگري فروتن به رغم تكرار از سوي بازيگران ديگر همچنان در بازي فروتن باقي مانده است. هر چند تلاش هاي فراواني مانند نقشش در وقتي همه خواب بودند (فريدون حسن پور) براي خارج شدن از اين قالب انجام داده است. فروتن نيز جزء بازيگران علاقه مند به تجربه نقش هاي متفاوت است و همين موضوع نيز باعث شده فيلم هاي كم فروش هم در كارنامه اش وجود داشته باشد. او امسال نيز اين روند را با بازي در فيلم هايي چون به آهستگي (مازيار ميري) ادامه داد كه باعث تقويت جنبه هنري بازيگري اش با دريافت جايزه جشنواره فجر و تحسين منتقدان شد.

رضا كيانيان

نماد بازيگر تجربه گراي سينماي ايران كه به نوعي مي توان او را ركورددار حضور در نقش هاي متنوع دانست، هم اكنون جزء شناخته شده ترين و محبوب ترين بازيگران سينماي ايران است هر چند كه با مولفه هاي ستاره شدن و ستاره بودن فاصله دارد. در واقع همين تنوع حيرت انگيز كيانيان در حضور در نقش هاي مختلف و اذعان عادي ترين تماشاگران در پذيرش توانايي هايش باعث ايجاد نوعي احترام توام با علاقه نسبت به او شده است. كيانيان در دوره قبلي جشنواره فيلم فجر پركارترين بازيگر مرد سينماي ايران بود كه نشان دهنده تقاضاي زياد براي حضور اين بازيگر در فيلم ها بود. روند موفقيت و عملكرد كيانيان بيش از همه با پرويز پرستويي قابل قياس است كه البته هر دو نيز قابل قياس با نمونه هاي خارجي هستند.

حميد جبلي، ايرج طهماسب

فاطمه معتمدآريا

نام بردن جداگانه از اين سه بازيگر به عنوان يكي از ستارگان ايران چندان صحيح نيست چرا كه با وجود هويت فردي بازيگري هر كدام از آنها، پرفروش ترين آثار آنها فيلم هايي هستند كه هر سه در كنار يكديگر در آنها حضور داشتند. درميان عامه تماشاگران نيز هر سه اين بازيگران در كنار يكديگر به خاطر آورده مي شوند و به عنوان ستاره بايد هر سه آنها را در كنار هم نام برد. همين تركيب به نوعي محبوب ترين گروه بازيگري نزد خانواده هاي سينمارو به شمار مي رود. اجراي اين سه بازيگر قديمي بيش از همه با نوعي سادگي و صميميت همراه است كه بيش از همه تلاش براي بيان عادي ترين مسائل روزمره زندگي را دارند. جالب اينجاست كه در سال هاي اخير هيچ كدام از فيلم هاي اين بازيگران كه به تنهايي در آنها ايفاي نقش كرده اند چندان پرفروش نبوده اند.

ستارگان در راه

به غير از بازيگران نام برده شده كه به نوعي قامت «ستاره» را پوشيده اند هم اكنون چند بازيگر نيز در مرزهاي دستيابي به اين عنوان قرار دارند. در ميان بازيگران زن گلشيفته فراهاني و الناز شاكردوست مهمترين و جدي ترين گزينه ها هستند كه هركدام از جهاتي مختلف به اين عنوان نزديك مي شوند. فراهاني بيشتر از جنبه سينماي خاص و هنري نزد تماشاگران جدي شناخته مي شود كه با نقش هايي چون مادر «ميم مثل مادر» تقويت هم مي شود. اما شاكردوست از جريان سينماي عام گرا و تجاري بيشتر روندي چون عملكرد مهناز افشار را طي مي كند. هر دو اين بازيگران را بايد در مرز ستاره شدن دانست. از ميان بازيگران مرد جدي ترين گزينه حميد گودرزي است كه با سابقه فعاليت تلويزيوني تا حدودي جنبه هاي حاشيه يي ستارگي را طي كرده است.در اين ميان چند بازيگر نيز با حفظ جايگاه و موقعيت در سال هاي اخير معمولاً تا مرزهاي ستاره شدن پيش رفته اند اما در دستيابي به آن ناكام مانده اند. محمدرضا شريفي نيا، خسرو شكيبايي، ليلا حاتمي، رامبد جوان، هانيه توسلي، ماهايا پطروسيان، فرامرز قريبيان و پارسا پيروزفر را مي توان جزء اين گروه دانست. بازيگران جواني چون ترانه عليدوستي، باران كوثري، پولاد كيميايي و پگاه آهنگراني را نيز بايد جزء آينده داران فهرست ستارگان دانست.سينماي ايران حالا دوام و حيات خود را وابسته به حضور ستارگان مي داند. قرار گرفتن در فهرست ستارگان براي هر بازيگري در چنين شرايطي خود سرآغاز موضوعات و مسائل جديدي براي او در اين سينما خواهد بود.